Bize Ulaşın

4.5 (90%) 2 votes

LAMBA ÇEŞİTLERİ

genel ışık

HMI


HMI, lambalar tungsten halojenlere göre üç-dört kat daha fazla ışık üretir ama aynı güç birimi başına %75 daha az elektrik harcar. Tungsten lambanın önüne renk sıcaklığını düzeltmek için mavi jelatin filtre konmuşsa, fark yedi misline çıkar çünkü filtrelemekte daha etkili olduğundan aynı güçteki tungsten lambaya göre daha az ısı üretir.
HMI ampullerde tungstenden yapılmış iki elektrot, silindir ya da elips şeklindeki deşarj odacığından ark oluşturur. Tungsten telden filamanı olan normal ampüllerden farklı olarak HMI’ler bir elektrottan diğerine atlatarak ışık ve ısı veren bir ark oluştururlar. HMI’lerin renk sıcaklığı teknik olarak diğer tungsten lambaları ya da güneşin sıcaklığını ölçer gibi ölçemez çünkü hafifçe eksik bir tayf üretirler. Genede günümüzde bütün sinema ve video ışıkları için aynı ölçümler ve sıcaklığı ölçerler kullanırlar.
HMI

BALASTLAR


Bütün HMI lambalar balast ile çalışır. Balastlarda da kömürlü arklarda ya da kaynak makinelerinde olduğu gibi, akım sınırlayıcı bir devre vardır. Bunu nedeni basittir: Bir ark temelde açık bir kısa devredir; eğer akım serbestçe geçebilseydi, devre aşırı yüklenir, ya sigortayı attırır ya da yanardı. İlk HMI balastları çok ağırdı, bobin halindeki kalın bakır tellerden yapılmış akım sınırlayıcıları vardı.  Bobinli balastlar reaktans ilkesine göre çalışır. Küçük ve hafif elektronik balastların icadı gerçek bir devrimdir. Elektronik balastlar lambaların kırpışma sorununu çözen kare-dalgada çalışmasını da sağlar. Kare-dalgaları aynı zamanda ışık etkinliğini %8 kadar arttırır.
balast

HMI ÇEŞİTLERİ


-18 ve 12 KİLOVATLIK LAMBALAR, çok geniş bir alan aydınlatılacaksa ya da yüksek kare çekimlerde güçlü ışık gerektiğinde bu geniş lambalara paha biçilemez. Pencereden giren güneş ışığı etkisi gibi çok belirgin hatları olan ışık demeti gerektiğinde de çok işe yararlar.
18 12
-6 VE 8 KİLOVATLIK LAMBALAR, Mercekleri daha küçük olduğu halde keskin ve temiz ışık verir. Ana ışık, pencere ışığı, güneşi yumuşatma vs görevlerde kullanılır.
6 8
-4 VE 2,5 KİLOVATLIK  LAMBALAR, genel aydınlatma amaçlı lambalardır. Her yere sığacak kadar küçük oldukları için kolay taşınırlar ve rahat kullanılırlar.
4 2.5
-1.2 KİLOVATLIK VE DAHA KÜÇÜK LAMBALAR, çok hafif ve küçük olduklarından, çok çeşitli durumlarda kullanılabilir. Elektronik balastları da küçük olduğu için lamba kafasına sığarak görünmez olmuştur.
1.2

KSENON


Ksenon lambalar da HMI lambalar gibi balast kullanan gaz deşarj arklarıdır. Parlak parabolik aynası sayesinde lazere benzeyen şaşırtıcı derecede doğrusal bir ışık huzmesi oluşturur. Tam spot konumunda ışığı çok az kayıpla onlarca metre uzağa yollar.
ksenon

KÖMÜRLÜ ARKLAR


Uzun yıllar boyunca kömürlü arklar en güçlü ışıktı. Güneşi yumuşatmak, gece sahneleri çekmek ve pencereden gelen güneş ışığı etkisi elde etmek için onlar kullanıldı. 1801 yılından bu yana, en yoğun elektrik ışığıydı. Önce tiyatrolarda kullanıldı, sonra film endüstrisi o zamanlardaki çok yavaş filmlerle kullanılabilecek en iyi ışık olarak onu seçti. O günlerin cam duvarlı yada göğün aydınlattığı stüdyolarında kullanılabilecek tek yapak ışıktır.
İki kömür elektrot arasında bir ark oluşturarak ışık yaratırlar. Bir cam ampül içinde oluşmadığı ve etrafı özel gazlarla çevrili olmadığı için, ark yandıkça kömür elektrotlar yavaş yavaş tükenir. Bu yüzden arkın devam edebilmesi için elektrot arasındaki açıklığın sürekli ayarlanması gerekir. Bu işi küçük elektrot motorları yapar.  Motorlara ve bütün dişli mekanizmalara karşın gene de motor hızını ayarlamak ve arkın sönmesini engellemek için başında birisinin durması gerekir. Arklar büyük miktarda elektrik enerjisi gerektirir. ”Brüt” denen standart tipler 225 amper çeker. Doğru akım kullandıkları için çok kalın kablolarla redsör ya da doğru akım jeneratörü gerektirir. Bütün arklar akımı balastlardan alır. Balasın iki işlevi vardır: Dev bir direnç olarak arktan geçen akımı sınırlar ve amperi düşürmeden voltajı en uygun değer olan 73 V’a düşürür. Daha yüksek ya da daha düşük voltaj, elektrotların alırı ya da etkisiz yanmasına yol açar. 225 amperlik ‘Litewate Brute’, en çok kullanılan doğru akım arkıdır. Diğer boyutlarda ise 150 amper, ‘Baby Brute’ 225 amper ve ‘Titan’ 350 amper modelleridir. Titan modeli çok az saıda üretildi. Arklar bol miktarda morötesi ışın yayar. Buna karşı, gün ışığı kömürleri için Y-1, sarı alevli kömürler için YF-101 ya da MT-2 artı Y-1 jelatin filtre kullanılır.
ark

TUNGSTEN FRESNELLER


Tungsten lambalar, evlerde kullandığımız lambaların kocamanlarıdır., hepsinde Edison’un icat ettiği tungsten telden filamanlar vardır. İki türk tungsten fresnel lamba vardır: ‘Stüdyo’ tipi ve ‘baby’ tipi. ‘Stüdyo’ tipi, büyük boydur; ‘baby’ tipi mekanlarda rahat kullanabilmek için daha küçük ve hafiftir. Genel olarak baby modeli, bir alt stüdyo modelinin karavana ve merceğini oluşturur. Örneğin 5 kW baby, 2 kW stüdyoyla aynı boydadır. Baby lambalar, açık mekanlarda alışmaya daha uygundur.
tungsten

TUNGSTEN ÇEŞİTLERİ


YİRMİLİK, en büyük boyfresnel lamba 20 kW’lıktır. Müthiş bir ışık veren kocaman bir araçtır.
tungsten20
-ONLUKLAR, bu lambalar üç ana grupta toplanır ; 1- oldukça küçük taşınabilir ‘Baby’ 10kW’lık lambanın 35 cm fresnel merceği vardır ve yoğun ışık verir. 2- ‘onluk’ ya da ‘stüdyo 10 kW’ olarak bilinen ana 10 kW’lık lambanın 50 cm çaplı fresnel merceği vardır. 3- Bu gruun en büyüğü ‘kocagöz’ denen onluk lambada 60 cm çaplı fresnel mercek vardır. Kocagöz, taşıdığı niteliklerle çok özel bir lambadır. İçindeki 10kW’lık ampul nispeten küçük bir ışık kaynağıdır ve çok büyük fresnel mercek de geniş bir ışıyıcıdır.
tungsten10
-BEŞ KİLOVATLIKLAR, her iki modeli de bulunduğu halde, ‘baby 5kW’ büyük modelinden çok daha fazla kullanılır. Genel amaçlı ‘büyük ışık’ olarak ya da 10kW’lıkların karşısında dolgu ışığı olarak hizmet verir. Bu lambaya ‘senior’ denir.
Tungsten-5KW
-JUNIORLAR, 2 kW’lık fresnel  lamba ‘hunior’ ya da ikilik diye bilinir. Tek bir konuyu ya da oyuncuya yeterli yeterli pozlama değeri kazandıracak kadar ışık gücü vardır. En küçük ve olağan üstü kullanışlı lambalardır.
junior_2kw
-”BABY”LER, 1000W’lık lambalar ‘baby’, ‘as’ ya da ‘750’ diye bilinir. 1kW’lıklar vurgulama ışığı, duvarlarda leke,  küçük bir arka ışık sert bir dolgu ışığı olarak ve daha düzinelerce başka işlerde kullanılır.
baby 1000
-TWEENIE/PEPPER, ‘Tweenie’, 1 kW ile ‘inke’ lamba arasında bir yerdedir. Yeni yüksek hızlı filmlerde çalışırken Tweenie, eskiden ‘baby’nin yaptığı küçük işler için en uygun lambadır. Kolayca saklanabilir, küçük rötuşlar ve parıltılar gibi küçük işlerde kullanılır.
tweenie
-INKIE/ PEPPER, ampulüne göre 200 ya da 250 W’lık inkie ya da pepper, güçlü bir lamba değildir ama şaşırtıcı bir ışık verir. Sette küçük ışık lekeleri yaratmak için  eşi bulunmaz bir malzemedir. Gözlere parlaklık vermek, bir gölgeyi hafifçe yumuşatmak ya da bir alanın pozunu birazcık yükseltmek için yaratılan çözümler için birebirdir.
inkie
-AÇIK AĞIZ, bazı 2 kW, 1 kWve 650W lambalar ” açık ağız” tipidir, yani önünde mercek yoktur ama  toplayıp açarak toplu ya da yaygın ışık imkanı vardır. Verdikleri ışığı denetlemek biraz zordur ama cüsselerine göre müthiş ışık verirler. Yansıtılarak ya da dağıtıcı filtre aracılığıyla kullanılabilir.
açık ağız

PAR (PARABOLİK) LAMBA


PAR adı, yansıtıcı tasın parabolik şeklinden gelir. Parabol, bir kaynağın bütün ışığını toplayıp aynı yöne yönelten tek kişidir. Bütün par lambaların önünde ışığı toplayan ya da dağıtan bir mercek vardır. Tungsten lambaların önünde mercek genellikler sabittir. Bunlar otomobil farklarına benzer. HMI parların değişebilen mercek seti vardır. Bunlar ışığı çok geniş demetten çok dar bir demete kadar değişik şekillerde verirler. Par lambaların ışığı dar bir alanı aydınlatır ve denetlemesi güçtür ama pek çok kullanım alanı vardır.
Par lambalar iki tipte üretilir. Sinema için üretilen Mole Richardson’un MolePar ya da Colortran’ın CineQueen modelleri sağlam ve yönlendirilebilir bir kafa içindedir. Önlerine Tel kafes kepenk takılabilir. Par lambaları en dayanıklı jelatin filtreleri, muslin dağıtma filtreleri çabucak yakar. Dikroik kaplamalı PAR lambalar gün ışığına çok yakın bir ışık verir. Küçük PAR 48 ve PAR 36’lar 110 V’luk gerilimle çalışabilir. Parların hemen hepsinin ABD dışında çoğu yerde standart gerilim kabul edilen 220 V’luk gerilimle çalışabilen modelleri vardır.
par

PAR GRUPLARI


-PAR lambalar grup halinde de üretilir. En ünlüsü, en güçlü ve en delici bir ışık veren Maxi Brute’tür. Geniş alanlı dış gece sahnelerinde ve uçak hangarları, kapalı spor salonları gibi büyük kapalı mekanlarda kullanılırlar. Çok güçlü ve dağınık ışık gerektiğinde jelatin ya da muslin filtreler ardında kullanılabilir.

-MAXİ BRUTE ve DİNO tasarım olarak benzer ama boyut olarak farklıdır. Maxi’ler 6’lı, 9’lu ve 12’li gruplar halinde PAR 64 lambalardan oluşur; en çok kullanılan 9 başlıklı olanıdır. Dino, PAR 64 lambaların 36’lı bir grubundan oluşur. Bu tasarımın başka çeşitleri vardır.
maxi brutdino
-RUBY, çoklu lambalar biriç güç başına yüksek çıkış sağlar. Verdikleri güçlü ışık dar bir alana yoğunlaştırılabilir ya da biraz dağındık hale getirilebilir ama hiç bir zaman fresnel lamba kadar denetim altına alınamaz.
ruby
-HMI PAR lambalar 2,5 kW, 1,2 kW ve 575 W olarak üretilir. Yansıma ışık sağlamak  ya da demek ışık etkisi yaratmak için çok kullanışlıdır.
hmı par

 YUMUŞAK IŞIKLI LAMBALAR


Yumuşak ışıklı stüdyo lambaları içinde 1000 ya da 1500 W’lık bir ya da bir kaç ampülün yandığı, içi beyaza boyalı, büyük istiridye kabuklarına benzer reflektörlerden oluşur. Reflektörden yansıyan çok dağınık, yaygın, yumuşak bir ışık verir. Bütün soft lambaların bazı temel sorunları vardır: Çıkış gücü olarak etkileri çok zayıftır, hantaldır ve zor taşınır, yumuşak ışık veren bütün kaynaklarda olduğu gibi ışığın  denetimi zordur. Reflektörden yansıyan ışık yumuşaktır ama rasgele dağılım yüzünde ışık biraz sevimsizdir.
soft

RENGİ DÜZELTİLMİŞ FLORESANLAR


 

Rengi düzeltilmiş floresan tüpleri son yıllarda çok kullanılmaya başladı. Üretiminde Kino Flo firmasının başını çektiği lambalar çok hafif, deri toplu ve kolayca taşınabilir şeylerdir. Gerçekten yumuşak ışık yaratmak zordur ve çok zaman ister; lambaların ışığı geniş beyaz yuzeyden yansıtılır ya da büyük dağıtıcı filtrelerin ardında güçlü lambalar yakılır. Her iki yöntem de hem çok yer kaplar, hemde denetlemek için bir sürü bayrak kullanılmak gerekir.
kino flo

BALON IŞIKLAR


Balon ışıklar , gece dış çekimlerde güçlü ve esnek kullanışlı yeni geliştirilmiş ışıklandırma araçlarıdır. Geniş alanlar için yumuşak bir genel dolgu ışığı verirler. En büyük avantajı, bir vinç ya da iskeleye göre çok daha kolay saklanabilmeleridir. Kurulması kolaydır.
balloon-light

LEKO


Elips biçimli reflektörlü spot, aslında tiyatrolarda kullanılan bir lambadır; ama verdiği ışık plakalarla çok etkili şekilde denetlenebildiğinden, küçük ışık efektleri için sıkça kullanılır.
JoLeko